Happy Easter

Ile krajów tyle różnych tradycji wielkanocnych. Czasami to przynależność do określonego kościoła, a czasami stare, świeckie zwyczaje sprawiają, że tradycje wielkanocne są bardzo różne na całym świecie. Włosi kosztują Colomby, Szwedzi pozdrawiają się słowami Glad Påsk – Wesołej Wielkanocy, Brytyjczycy i Amerykanie uczestniczą w wyścigu turlania jajek… Tradycje różne, ale zawsze napawają optymizmem i sprawiają wiele radości – nie tylko dzieciom…

Świętowanie Brytyjczyków rozpoczyna się w Wielki Piątek – Good Friday i trwa do poniedziałku – Easter Monday. Jajko, symbol wiosny i nowego życia, nierozerwalnie związane z Wielkanocą na Wyspach Brytyjskich, jest bohaterem wielu zabaw zarówno wśród dorosłych Brytyjczyków jak i tych najmłodszych. Na przykład Egg Rolling to wyścigi w turlaniu jajek. Trzeba jak najszybciej doturlać jajko do mety z nietknięta skorupką. Popularnym i znanym zwyczajem jest również Egg Hunt, czyli szukanie czekoladowych jajek ukrytych w zakątkach mieszkania lub w ogrodzie.

W podobny sposób obchodzi się Wielkanoc w USA. Amerykanie kupują i malują jajka, ale na ogół nie dzielą się nimi w czasie świątecznego śniadania. Nie ma też tradycji święconki. W niedzielę wielkanocną w wielu miastach odbywają się parady. Najsłynniejsza z nich to Easter Parade w Nowym Jorku, gdzie tego dnia Piątą Aleją przechodzą eleganckie damy ubrane w stroje z dawnych epok, eksponując zwłaszcza kapelusze (takie wielkanocne nakrycie głowy nazywa się Easter Bonnet). Różnica jest jednak taka, że w USA nie ma poniedziałku wielkanocnego. Jest to już normalny dzień pracy.

We Francji Wielkanoc jest dniem spotkań rodzinnych i czasem odpoczynku. Wiele rodzin wybiera się wówczas na narty lub wyjeżdża z miasta, aby aktywnie spędzić czas. Dzieci szczególnie uwielbiają te święta i oczekują ich z niecierpliwością. W niedzielny poranek zaczyna się bowiem poszukiwanie czekoladowych łakoci – jajek wielkanocnych – oeufs de Pâques, dzwonków – cloches, kurczaków – poules i zajączków – lapins ukrytych przez dziadków i rodziców w zakątkach mieszkania lub ogrodzie. Mali Francuzi wierzą, że te czekoladowe niespodzianki gubione są przez uskrzydlone dzwony. Według tradycji, dzwony, które swoim dźwiękiem zapraszają każdego dnia wiernych do uczestniczenia we mszy świętej, milkną w Wielki Czwartek i pozostają nieme aż do Wielkiej Soboty. W tym czasie udają się one do Rzymu po papieskie błogosławieństwo, zabierając stamtąd różne rodzaje czekoladowych jajek, które gubią po drodze ku wielkiej uciesze najmłodszych.

Dla Włochów, Wielkanoc to przede wszystkim uroczysta msza na Placu Św. Piotra w Watykanie, pod przewodnictwem papieża, zakończona błogosławieństwem Urbi et Orbi. Ponieważ symbolem Wielkanocy we Włoszech jest baranek, w Niedzielę Wielkanocną na włoskich stołach króluje głównie barania pieczeń z rozmarynem i czosnkiem lub pieczone jagnię. Nie może zabraknąć także tradycyjnej włoskiej Colomby – puszystej babki, nadziewanej migdałami, kawałkami czekolady, kształtem przypominającej gołębia w locie.

Kiedy zaczyna się Wielki Tydzień, Hiszpania wychodzi na ulice. Semana Santa (dosłownie: święty tydzień) to najważniejsze hiszpańskie święto, które zaczyna się w Niedzielę Palmową i trwa aż do Wielkanocnego Poniedziałku. Przez miasta, miasteczka i wioski, w rytm bębnów i trąb, maszerują procesje męczenników. Długie szaty i obszerne, zasłaniające niemal całą twarz kaptury pokutników, to pozostałość średniowiecza, kiedy tak właśnie ubierano ludzi ukaranych przez inkwizycję. Dziś jednak wyglądają nieco inaczej, bo uczestnicy procesji noszą zarówno czarne „sutanny”, jak i wyszywane cekinami suknie, a idąc w długim marszu niosą relikwie i drewniane zdobione platformy-ołtarze.

W Rosji Wielkanoc obchodzona jest zgodnie z prawosławnym kalendarzem juliańskim i z reguły przypada nieco później niż Wielkanoc u katolików. Tu szczególnie dużą uwagę przywiązuje się do czterdziestodniowego Wielkiego Postu, w czasie którego wyznawcy prawosławia nie powinni spożywać mięsa, ryb, nabiału, a także białego chleba. Wielka Sobota to, podobnie jak w naszej tradycji, dzień święcenia pokarmów. W koszyczkach można znaleźć kolorowe pisanki, baby i paschę. W Rosji jajka często farbowane są na czerwono, co symbolizować ma krew Jezusa Chrystusa. Niedziela Wielkanocna jest dniem odwiedzin bliskich i składania im życzeń. Rosjanie mają w zwyczaju trzykrotnie całować się w policzek z pozdrowieniem „Chrystus zmartwychwstał”, na co należy odpowiedzieć „zaprawdę zmartwychwstał”.

Wyjątkowe elementy tradycji obserwujemy w Danii. Jest to wysyłanie przez dzieci, kilka tygodni przed świętami, swoim przyjaciołom oraz rodzinie anonimowych listów, do których dołącza się przebiśniegi. Na ręcznie wycinanych i przyozdobionych kartkach umieszcza się tradycyjny wierszyk – zagadkę, zawierający pytanie się „Zgadnij, kto Ci to przysłał?”. Każdy list jest opatrzony pewną ilością kropek, odpowiadającą ilości liter w nazwisku nadawcy. Jeśli adresatowi uda się odgadnąć, kto jest nadawcą listu, w nagrodę otrzymuje czekoladowe jajko lub pisankę…

Z kolei w Szwecji, popularnym zwyczajem wielkanocnym jest Paskkaerringar, podobne do amerykańskiego Halloween. Tego dnia dziewczynki przebrane za wiedźmy, symbolizujące baby wielkanocne, stukają do drzwi mieszkań sąsiadów, aby zbierać słodycze i drobne pieniądze. Gdy się im otworzy, recytują chóralnie – Glad Påsk! czyli – Wesołej Wielkanocy! To powitanie słychać w Szwecji podczas świąt Wielkiej Nocy z ust każdego przechodnia.

W nastroju wielkanocnym życzymy wszystkim Wesołych Alleluja! Joyeuses Pâques! Frohe Ostern! Buona Pasqua! Happy Easter!

Małgorzata Wróblewska